De hypotheek in 2035: een scenario
Hoe kan het eruitzien als de lijnen van nu doorlopen? Dit scenario bouwt voort op besluiten die al zijn genomen en op ontwikkelingen die toezichthouders en banken nu inzetten. Het is een verkenning, geen voorspelling en geen advies.
- Voor een schuld van vóór 2001 stopt de renteaftrek op 1 januari 2031. Voor latere leningen geldt een termijn van 30 jaar; het hoogste aftrektarief is 37,56% in 2026.
- De grote banken staan sinds 2026 bij een nieuwe hypotheek hoogstens 30% aflossingsvrij toe, meestal met een maximumbedrag.
- ABN AMRO (vanaf december 2026) en Rabobank en Obvion (vanaf maart 2027) kijken hoeveel schuld er is als de oudste aanvrager 85 wordt.
- Alleen de rente verlengen verandert bij de grote banken niets aan uw bestaande aflossingsvrije deel.
Niet vast staat hoe hoog de rente wordt, of de aftrek verder verandert en hoe streng banken nog worden. Daarover gaan de scenario's hieronder.
2026 en 2035 naast elkaar
| Onderwerp | 2026 | 2035 in dit scenario | Zekerheid |
|---|---|---|---|
| Renteaftrek, schulden van vóór 2001 | Nog aftrekbaar | Sinds 1 januari 2031 geen aftrek meer (besloten). De schuld telt dan mee in box 3; hoe precies, hangt af van de herziening van box 3 (mogelijk) | Besloten |
| Renteaftrek, oudere leningen | Voordeel daalt met aflossing en stijgende WOZ-waarde | Voor veel leningen van vóór 2015 per saldo (bijna) nul: de rente is lager dan het eigenwoningforfait | Waarschijnlijk |
| Renteaftrek, nieuwe leningen | Bestaat, hoogstens 37,56%, maximaal 30 jaar | Sterk beperkt of afgeschaft, in lijn met het advies van het IMF en de OESO en met andere Europese landen | Mogelijk |
| Maximale lening | Tot 100% van de woningwaarde | Lager, bijvoorbeeld 90%, zoals het IMF adviseert. Starters hebben meer eigen geld nodig | Mogelijk |
| Aflossingsvrij lenen | Bij de grote banken sinds 2026 hoogstens 30% van de woningwaarde, meestal met een maximumbedrag | Nieuw aflossingsvrij lenen is zeldzaam; vooral nog bij verzilveren op latere leeftijd | Waarschijnlijk |
| Aflossingsvrij en resterende looptijd | Eén grens voor nieuwe leningen, bij de grootbanken 30% | Een staffel: hoe korter de resterende looptijd of hoe ouder u bent, hoe kleiner het aflossingsvrije deel mag zijn | Mogelijk |
| Oude aflossingsvrije leningen | Circa 45% van de hypotheekschuld is aflossingsvrij (DNB, januari 2026) | Veel leningen van vóór 2013 lopen in de jaren dertig af. Herfinancieren lukt niet iedereen | Waarschijnlijk |
| Leeftijd en pensioen | Aangekondigd: grens op 85 jaar bij ABN AMRO (50%, vanaf december 2026) en Rabobank en Obvion (70%, vanaf maart 2027). Rabobank telt het pensioen vanaf maart 2027 al 15 jaar vooraf mee; de wet (Trhk) vraagt dat vanaf 10 jaar vóór de AOW-leeftijd | Een grens op 85 jaar en een vroege pensioentoets gelden bij meer banken | Mogelijk |
| Volgen tijdens de looptijd | De bank beoordeelt vooral bij het afsluiten. De EBA-richtsnoeren vragen al om de lening en het onderpand te blijven volgen, en de AFM vindt het bij aflossingsvrij noodzakelijk dat banken klanten periodiek benaderen over hun actuele financiële situatie | Banken vragen periodiek uw actuele inkomen, een nieuwe taxatie, de staat van onderhoud en uw pensioenopbouw op | Mogelijk |
| Energielabel | Klassen G tot en met A++++, plus A0; beter label geeft extra leenruimte | Herzien label A tot en met G, volgens de Europese richtlijn (besloten). Een slecht label kost duidelijk in waarde en rente; een goed label levert korting op | Waarschijnlijk |
| Energieverbruik woningvoorraad | EPBD IV ingevoerd | Het gemiddelde energieverbruik van woningen moet volgens de Europese richtlijn in 2035 met 20 tot 22% zijn gedaald ten opzichte van 2020 | Besloten |
| Fundering | Risicoklasse A tot en met E in het taxatierapport | Funderingsgegevens zijn openbaar en standaard bij elke verkoop. Banken prijzen klasse D en E in of eisen herstel | Mogelijk |
| Overstroming en droogte | Geen acceptatie-eisen; dijkdoorbraak meestal niet verzekerd | Klimaatrisico per adres staat in de taxatie en telt mee in waarde en rente. De verzekeringsvraag is nog niet opgelost | Mogelijk |
| Zonnestroom | Salderen tot en met 2026 | Geen salderen meer; opslag en eigen verbruik bepalen de waarde van zonnepanelen | Besloten |
| Taxatie en advies | Taxateur met bezichtiging; AFM-leidraad vraagt aandacht voor fundering en verduurzaming | Rekenmodellen en openbare data doen het voorwerk, de taxateur blijft verantwoordelijk. Advies over klimaatrisico is gewoon | Waarschijnlijk |
Een dag bij de hypotheekadviseur, 2035
De personen hieronder zijn verzonnen. Ze laten zien hoe de ontwikkelingen uit de tabel kunnen uitpakken.
Ria en Jan, 77 en 79: de aflossingsvrije lening loopt af
Mogelijk scenario, geen voorspelling
Ria en Jan sloten in 2005 een aflossingsvrije hypotheek van € 240.000 voor dertig jaar. In 2035 is de einddatum bereikt. Ze hebben nooit afgelost en hun pensioen is lager dan hun inkomen van toen. In dit scenario toetst hun bank of hun schuld op hun 85e onder de grens blijft, en lukt herfinancieren niet tegen dezelfde voorwaarden. De bank denkt mee. Mogelijke oplossingen zijn een deel aflossen uit spaargeld, een verzilverhypotheek (een lening waarbij u de rente niet maandelijks betaalt, maar die wordt verrekend als de woning wordt verkocht) of verkopen en kleiner gaan wonen. Een plan dat ruim op tijd is gemaakt, geeft meer keus.
Hun buren Kees en Annie hebben een lening uit 1998. Sinds 2031 is hun rente niet meer aftrekbaar (besloten). De schuld telt mee in box 3; dat levert alleen iets op als zij daar vermogen boven de vrijstelling hebt, en hoe het na de herziening van box 3 uitpakt, is nog onzeker. Over de woning tellen ze het eigenwoningforfait op in box 1. De Wet Hillen verzacht dat: wie geen aftrekbare rente heeft, hoeft een deel van het forfait niet op te tellen. Dat deel wordt elk jaar kleiner. Per saldo krijgen ze niets meer terug en betalen ze iets bij.
Sanne, 52: na de scheiding een nieuwe hypotheek
Sanne wil na haar scheiding de woning overnemen. De bank telt haar verwachte pensioeninkomen al mee, omdat ze binnen vijftien jaar met pensioen gaat. Dat pensioen is laag, want ze werkte jaren in deeltijd. Ze kan minder lenen dan ze had gehoopt. Met een kortere looptijd, een hoger eigen inbreng en een pensioengat dat ze nu gericht aanvult, lukt het wel, maar krap.
Daan en Noor, 31 en 29: de eerste woning
Ze kopen een jarendertigwoning met label E. In dit scenario is de renteaftrek voor nieuwe leningen beperkt en mag niet meer de volledige woningwaarde worden geleend, dus ze brengen eigen geld in. Het taxatierapport laat funderingsklasse C zien en een gemiddeld klimaatrisico. De bank biedt een lagere rente als ze binnen drie jaar naar label B gaan, met een renovatiepaspoort als stappenplan. Hun maandlast is hoger dan die van hun ouders destijds, maar hun schuld daalt elke maand.
De woning in de polder
Een vrijstaande woning op veengrond met funderingsklasse E staat al maanden te koop. Kopers zien de klasse, de geschatte herstelkosten en het overstromingsrisico in één overzicht. Banken financieren alleen met een herstelplan en een depot. De vraagprijs is twee keer verlaagd: het risico zit nu wel in de prijs.
De verlengklif: als de lage rente van 2020 afloopt
Met Met ‘verlengklif’ bedoelen we hier:lsquo;verlengklifMet ‘verlengklif’ bedoelen we hier:rsquo; wordt hier bedoeld: veel rentevaste periodes die rond dezelfde tijd aflopen, waarna de rente in één keer flink hoger kan worden.
Tussen 2000 en 2010 zijn veel aflossingsvrije hypotheken afgesloten, vaak met 10 jaar rentevast. Rond 2020 verlengden of oversloten veel van deze huishoudens tegen een historisch lage rente, opnieuw voor 10 jaar. Die periodes lopen af tussen 2030 en 2035. Wat gebeurt er als de rente dan 5% is?
| Situatie | Rente per jaar | Netto per maand | Factor |
|---|---|---|---|
| 2020–2030, rente 1,7% | € 4.250 | € 276 | 1× |
| 2030, rente 5%, nog aftrek (termijn tot 2034) | € 12.500 | € 705 | 2,6× |
| Vanaf 2034, rente 5%, aftrektermijn voorbij (bij een lening van vóór 2001 al vanaf 2031) | € 12.500 | € 1.042, plus belasting over het forfait (deels verzacht door de Wet Hillen) | ruim 3,8× |
Waarom verhuizen dan lastiger kan zijn
Een nieuwe hypotheek valt onder de regels van dat moment. Bij de grote banken is dat nu hoogstens 30% aflossingsvrij (sinds 2026), en bij ABN AMRO en Rabobank en Obvion een grens op de schuld op 85 jaar (vanaf december 2026 en maart 2027). Uw pensioen telt volgens de wet mee als de AOW-leeftijd binnen 10 jaar ligt; bij Rabobank vanaf maart 2027 al binnen 15 jaar. Is uw pensioen lager dan uw inkomen nu, dan kan de leenruimte kleiner zijn dan u verwacht. Laat dat ruim vooraf doorrekenen.
Het nieuwe pensioenstelsel
Pensioenuitkeringen worden in het nieuwe stelsel minder voorspelbaar. Uw pensioenoverzicht toont een verwachting in drie scenario's: pessimistisch, verwacht en optimistisch. Een bank kan bij een lange looptijd met het pessimistische scenario rekenen (mogelijk). Dit is een inschatting; bankbeleid hierover is er nog niet.
Een dalende woningwaarde
Daalt de waarde in het voorbeeld met 20%, dan stijgt de schuld van 50% naar 62,5% van de waarde. Bij een nieuwe hypotheek of een wijziging kan een grens op 85 jaar dan knellen; die grenzen verschillen per bank (nu 50% tot 70%). Een bestaande lening die u niet wijzigt, wordt niet opnieuw getoetst.
Wie loopt het grootste risico?
Het stressscenario raakt niet iedereen even hard. Het risico stapelt zich op bij huishoudens die meerdere van deze kenmerken hebben:
- 60 jaar of ouder in 2030, met een aflossingsvrije lening uit 2000–2010;
- een rentevaste periode die tussen 2030 en 2035 afloopt, vastgezet rond 2020 tegen 1 tot 2%;
- een lening (deels) van vóór 2001, waarvoor de aftrek in 2031 stopt;
- een middelloonpensioen of een pensioengat, bijvoorbeeld door deeltijdwerk of een scheiding;
- na een scheiding de minst verdienende partner die de woning wil houden, vaak met minder pensioen opgebouwd door jaren in deeltijd;
- weinig overwaarde, of een woning met een slecht label, een zwakke fundering of in een regio waar de prijzen dalen.
Wat dit scenario niet zegt
- De rente kan ook lager uitvallen. Bij 3% is de stijging in het voorbeeld ongeveer 1,6 keer in plaats van 2,6 keer.
- Een hogere rente maakt de aftrek weer meer waard zolang de termijn van 30 jaar loopt. Het verlies van de aftrek raakt vooral leningen van vóór 2001 en leningen aan het eind van hun termijn.
- De ECB stelt geen leeftijdsgrens, maar stuurt wel via kapitaal. Grenzen aan de lening zelf zijn in Nederland een nationale bevoegdheid. Maar de ECB bepaalt als toezichthouder hoeveel kapitaal een grootbank moet aanhouden, en dat werkt door in rente en acceptatie. Zie hieronder.
- Een landelijke prijsdaling door krimp is vóór 2035 niet waarschijnlijk. Volgens de CBS-prognoses groeit de bevolking tot na 2035 en het aantal huishoudens nog harder. Regionale daling, en daling bij woningen met een slecht label, fundering of overstromingsrisico, is wel denkbaar.
Wat u vóór 2030 kunt doen
- Zoek de einddatum van uw rentevaste periode en van de aftrektermijn per leningdeel op.
- Reken uw lasten door bij 4%, 5% en 6%, met en zonder aftrek.
- Overweeg extra af te lossen binnen de boetevrije ruimte. Houd wel een buffer aan voor onverwachte uitgaven, en kijk wat aflossen doet met uw renteaftrek.
- Begin vijf tot tien jaar voor het einde van de looptijd met een plan. Neem ruim op tijd contact op met uw bank over verlengen; de termijnen verschillen per bank. Vergelijk ook met oversluiten.
- Wilt u nog verhuizen, bekijk dan op tijd wat u kunt lenen, met uw verwachte pensioen erbij. Bij Rabobank telt dat pensioen vanaf maart 2027 al mee vanaf ongeveer uw 52e. Een eerste indicatie geeft uw scenario.
Niet direct, wel via kapitaal
De ECB zegt niet tegen u hoeveel u mag lenen. Wel bepaalt zij, als toezichthouder op Rabobank, ABN AMRO en ING, hoeveel eigen kapitaal een bank tegenover een lening moet aanhouden. Hoe riskanter de lening, hoe meer kapitaal, en kapitaal is duur. Die kosten belanden in de rente, of de bank stopt met het product.
Interne modellen onder toezicht
Grootbanken berekenen hun kapitaal met eigen modellen, die de ECB moet goedkeuren en controleert. Alles wat de kans op betalingsproblemen of het verlies bij een gedwongen verkoop vergroot, verhoogt het risicogewicht:
- een hoge schuld ten opzichte van de woningwaarde;
- lasten die na het pensioen niet meer te dragen zijn;
- een schuld die bij overlijden niet kan worden afgelost of door de partner gedragen;
- een woning met een slecht energielabel of klimaatrisico, die minder waard kan worden.
De output floor loopt op tot 2030
Door de Europese kapitaalregels (CRR3) mag het kapitaal uit eigen modellen niet te ver onder dat uit de standaardmethode uitkomen. Die ondergrens loopt van 50% in 2025 stap voor stap op tot 72,5% in 2030. In de standaardmethode weegt een hoge lening ten opzichte van de waarde zwaarder. Juist hypotheken met een lage modelweging worden zo duurder voor de bank.
Extra eisen per bank
Via de jaarlijkse beoordeling (SREP) kan de ECB een bank een extra kapitaaleis opleggen als zij vindt dat risico's onvoldoende zijn afgedekt. Aflossingsvrije leningen krijgen sinds januari 2026 samen met DNB extra aandacht, en de ECB verwacht dat banken klimaatrisico meewegen in hun kredietrisicobeheer en in de waardering van het onderpand. De ECB toetst dat ook met stresstests, zoals de klimaatstresstest van 2022.
Eén buffer vervalt
De Nederlandse ondergrens voor het risicogewicht van hypotheken (een DNB-maatregel uit 2022) vervalt op 30 november 2026. Op korte termijn kan dat kapitaal vrijmaken; op langere termijn neemt de output floor die rol over.
Wat dat betekent in het stressscenario
Een aflossingsvrije lening van een 75-jarige met weinig overwaarde in een regio met dalende prijzen kost de bank veel kapitaal. Dat is nu al terug te zien in de opslag die banken rekenen voor aflossingsvrij, en in de grenzen op 30% en op 85 jaar. In dit scenario wordt die opslag groter en verdwijnen zulke leningen voor een deel uit het aanbod. Niet omdat de ECB ze verbiedt, maar omdat ze voor bank en klant te duur worden.
Het kan ook anders lopen
Renteaftrek blijft
Het afschaffen van de renteaftrek vraagt een politiek besluit, en daar is al jaren geen meerderheid voor. Blijft de aftrek bestaan, dan is hij vooral steun in de eerste 15 tot 25 jaar na aankoop. Wie lang geleden kocht tegen een lage rente, heeft er vaak weinig meer aan; bij een recente lening of een hogere rente blijft de aftrek wel van belang.
Strengere regels van bovenaf
Banken scherpen nu zelf aan. Een volgende stap kan uit de wet komen: een wettelijke grens voor aflossingsvrij, een lagere maximale lening of eisen aan het energielabel bij verkoop.
Een klimaatschok
Een grote overstroming of een droge zomer met veel funderingsschade kan alles versnellen: verzekeraars, banken en de overheid moeten dan sneller kiezen wie het risico draagt.
Rente en huizenprijzen
Dit scenario zegt niets over de hoogte van de rente of de huizenprijzen. Juist die bepalen hoe hard de veranderingen aankomen, vooral bij herfinancieren op latere leeftijd.
Voorbereid zijn op elk scenario
Ken uw einddatum
Zoek de einddatum van elk aflossingsvrij leningdeel op en begin vijf tot tien jaar vooraf met een plan. Extra aflossen binnen de boetevrije ruimte maakt herfinancieren later makkelijker.
Reken met uw pensioen
De wet laat de bank naar uw pensioeninkomen kijken als u binnen 10 jaar de AOW-leeftijd bereikt. Rabobank en Obvion doen dat vanaf maart 2027 al 15 jaar vooraf, ongeveer vanaf uw 52e; andere banken kunnen volgen (mogelijk). Haal uw pensioenoverzicht op via mijnpensioenoverzicht.nl en reken uit wat u dan nog kunt dragen.
Investeer in de woning
Een beter energielabel en een fundering in orde houden de woning financierbaar. Laat bij twijfel de fundering onderzoeken en gebruik een renovatiepaspoort als stappenplan.
Ken het risico van de plek
Kijk in de Klimaateffectatlas welke risico's er op uw adres spelen, en lees in uw opstalpolis wat wel en niet is gedekt.
Wees voorzichtig buiten de bank
Komt u er bij de bank niet uit, kijk dan kritisch naar constructies als verkopen en terughuren. Ze vallen vaak buiten het toezicht. Lees de tips en laat een aanbod beoordelen door een hypotheekadviseur die zelf geen belang heeft bij de constructie.
Waarop dit scenario is gebaseerd
- De huidige regels en het bankbeleid: zie hypotheekregels nu en straks, met alle bronnen.
- Europese gebouwenrichtlijn (EPBD IV, Richtlijn (EU) 2024/1275): daling van het gemiddelde primaire energieverbruik van woningen met 16% in 2030 en 20 tot 22% in 2035 ten opzichte van 2020.
- IMF, mei 2026: advies om de renteaftrek geleidelijk af te bouwen en de maximale lening te verlagen naar 90%.
- DNB en ECB: extra toezicht op aflossingsvrije leningen sinds januari 2026; ECB-verwachting om ligging en energie-efficiëntie mee te wegen in de waardering.
- EBA/GL/2020/06: toets op terugbetaling na pensioen (punt 104) en ondersteunende rekenmodellen bij de taxatie (punt 210).
- NRVT: verplichte funderingsparagraaf in het taxatierapport sinds 1 april 2026.
- Tijdelijke regeling hypothecair krediet (geldend sinds 1 januari 2026): toetsen alsof u annuïtair aflost over 30 jaar (artikel 3), pensioeninkomen vanaf 10 jaar vóór de AOW-leeftijd (artikel 2), geen wettelijk maximum voor aflossingsvrij.
- AFM, update aflossingsvrije hypotheek (januari 2026): periodieke klantbenadering op basis van de actuele financiële situatie is noodzakelijk; verdere afname van het volume aflossingsvrij is aannemelijk.
- EBA/GL/2020/06, hoofdstuk 8: banken volgen hun leningen en het onderpand gedurende de looptijd, inclusief periodieke herwaardering. Dat banken daarvoor ook inkomen, onderhoud en pensioenopbouw opvragen, is een mogelijke uitwerking, geen besluit.
- ECB, toezichtsprioriteiten 2026–2028: aandacht voor gedegen kredietnormen bij nieuwe leningen en voor de waardering van onderpand.
