Toekomstscenario · geen voorspelling

De hypotheek in 2035: een scenario

Hoe kan het eruitzien als de lijnen van nu doorlopen? Dit scenario bouwt voort op besluiten die al zijn genomen en op ontwikkelingen die toezichthouders en banken nu inzetten. Het is een verkenning, geen voorspelling en geen advies.

Zo leest u dit scenario. Bij elk onderdeel staat hoe zeker het is. Besloten: staat al vast in wetgeving of bankbeleid. Waarschijnlijk: volgt uit een ingezette lijn van toezichthouders of banken. Mogelijk: vraagt een politiek besluit of een nieuwe stap die er nog niet is. Dat het strakker wordt, is breed gedeeld; hoe streng, niet. Reken het voor uw eigen situatie door in uw hypotheek in drie scenario's. De huidige regels staan op een aparte pagina. Een bewust ongunstige variant staat bij het stressscenario 2030–2035.
Wat nu al vaststaat Besloten
  • Voor een schuld van vóór 2001 stopt de renteaftrek op 1 januari 2031. Voor latere leningen geldt een termijn van 30 jaar; het hoogste aftrektarief is 37,56% in 2026.
  • De grote banken staan sinds 2026 bij een nieuwe hypotheek hoogstens 30% aflossingsvrij toe, meestal met een maximumbedrag.
  • ABN AMRO (vanaf december 2026) en Rabobank en Obvion (vanaf maart 2027) kijken hoeveel schuld er is als de oudste aanvrager 85 wordt.
  • Alleen de rente verlengen verandert bij de grote banken niets aan uw bestaande aflossingsvrije deel.

Niet vast staat hoe hoog de rente wordt, of de aftrek verder verandert en hoe streng banken nog worden. Daarover gaan de scenario's hieronder.

Overzicht

2026 en 2035 naast elkaar

Scenario 2035, met per onderwerp de mate van zekerheid.
Onderwerp20262035 in dit scenarioZekerheid
Renteaftrek, schulden van vóór 2001Nog aftrekbaarSinds 1 januari 2031 geen aftrek meer (besloten). De schuld telt dan mee in box 3; hoe precies, hangt af van de herziening van box 3 (mogelijk)Besloten
Renteaftrek, oudere leningenVoordeel daalt met aflossing en stijgende WOZ-waardeVoor veel leningen van vóór 2015 per saldo (bijna) nul: de rente is lager dan het eigenwoningforfaitWaarschijnlijk
Renteaftrek, nieuwe leningenBestaat, hoogstens 37,56%, maximaal 30 jaarSterk beperkt of afgeschaft, in lijn met het advies van het IMF en de OESO en met andere Europese landenMogelijk
Maximale leningTot 100% van de woningwaardeLager, bijvoorbeeld 90%, zoals het IMF adviseert. Starters hebben meer eigen geld nodigMogelijk
Aflossingsvrij lenenBij de grote banken sinds 2026 hoogstens 30% van de woningwaarde, meestal met een maximumbedragNieuw aflossingsvrij lenen is zeldzaam; vooral nog bij verzilveren op latere leeftijdWaarschijnlijk
Aflossingsvrij en resterende looptijdEén grens voor nieuwe leningen, bij de grootbanken 30%Een staffel: hoe korter de resterende looptijd of hoe ouder u bent, hoe kleiner het aflossingsvrije deel mag zijnMogelijk
Oude aflossingsvrije leningenCirca 45% van de hypotheekschuld is aflossingsvrij (DNB, januari 2026)Veel leningen van vóór 2013 lopen in de jaren dertig af. Herfinancieren lukt niet iedereenWaarschijnlijk
Leeftijd en pensioenAangekondigd: grens op 85 jaar bij ABN AMRO (50%, vanaf december 2026) en Rabobank en Obvion (70%, vanaf maart 2027). Rabobank telt het pensioen vanaf maart 2027 al 15 jaar vooraf mee; de wet (Trhk) vraagt dat vanaf 10 jaar vóór de AOW-leeftijdEen grens op 85 jaar en een vroege pensioentoets gelden bij meer bankenMogelijk
Volgen tijdens de looptijdDe bank beoordeelt vooral bij het afsluiten. De EBA-richtsnoeren vragen al om de lening en het onderpand te blijven volgen, en de AFM vindt het bij aflossingsvrij noodzakelijk dat banken klanten periodiek benaderen over hun actuele financiële situatieBanken vragen periodiek uw actuele inkomen, een nieuwe taxatie, de staat van onderhoud en uw pensioenopbouw opMogelijk
EnergielabelKlassen G tot en met A++++, plus A0; beter label geeft extra leenruimteHerzien label A tot en met G, volgens de Europese richtlijn (besloten). Een slecht label kost duidelijk in waarde en rente; een goed label levert korting opWaarschijnlijk
Energieverbruik woningvoorraadEPBD IV ingevoerdHet gemiddelde energieverbruik van woningen moet volgens de Europese richtlijn in 2035 met 20 tot 22% zijn gedaald ten opzichte van 2020Besloten
FunderingRisicoklasse A tot en met E in het taxatierapportFunderingsgegevens zijn openbaar en standaard bij elke verkoop. Banken prijzen klasse D en E in of eisen herstelMogelijk
Overstroming en droogteGeen acceptatie-eisen; dijkdoorbraak meestal niet verzekerdKlimaatrisico per adres staat in de taxatie en telt mee in waarde en rente. De verzekeringsvraag is nog niet opgelostMogelijk
ZonnestroomSalderen tot en met 2026Geen salderen meer; opslag en eigen verbruik bepalen de waarde van zonnepanelenBesloten
Taxatie en adviesTaxateur met bezichtiging; AFM-leidraad vraagt aandacht voor fundering en verduurzamingRekenmodellen en openbare data doen het voorwerk, de taxateur blijft verantwoordelijk. Advies over klimaatrisico is gewoonWaarschijnlijk
Het scenario

Een dag bij de hypotheekadviseur, 2035

De personen hieronder zijn verzonnen. Ze laten zien hoe de ontwikkelingen uit de tabel kunnen uitpakken.

Ria en Jan, 77 en 79: de aflossingsvrije lening loopt af

Mogelijk scenario, geen voorspelling

Ria en Jan sloten in 2005 een aflossingsvrije hypotheek van € 240.000 voor dertig jaar. In 2035 is de einddatum bereikt. Ze hebben nooit afgelost en hun pensioen is lager dan hun inkomen van toen. In dit scenario toetst hun bank of hun schuld op hun 85e onder de grens blijft, en lukt herfinancieren niet tegen dezelfde voorwaarden. De bank denkt mee. Mogelijke oplossingen zijn een deel aflossen uit spaargeld, een verzilverhypotheek (een lening waarbij u de rente niet maandelijks betaalt, maar die wordt verrekend als de woning wordt verkocht) of verkopen en kleiner gaan wonen. Een plan dat ruim op tijd is gemaakt, geeft meer keus.

Hun buren Kees en Annie hebben een lening uit 1998. Sinds 2031 is hun rente niet meer aftrekbaar (besloten). De schuld telt mee in box 3; dat levert alleen iets op als zij daar vermogen boven de vrijstelling hebt, en hoe het na de herziening van box 3 uitpakt, is nog onzeker. Over de woning tellen ze het eigenwoningforfait op in box 1. De Wet Hillen verzacht dat: wie geen aftrekbare rente heeft, hoeft een deel van het forfait niet op te tellen. Dat deel wordt elk jaar kleiner. Per saldo krijgen ze niets meer terug en betalen ze iets bij.

Sanne, 52: na de scheiding een nieuwe hypotheek

Sanne wil na haar scheiding de woning overnemen. De bank telt haar verwachte pensioeninkomen al mee, omdat ze binnen vijftien jaar met pensioen gaat. Dat pensioen is laag, want ze werkte jaren in deeltijd. Ze kan minder lenen dan ze had gehoopt. Met een kortere looptijd, een hoger eigen inbreng en een pensioengat dat ze nu gericht aanvult, lukt het wel, maar krap.

Daan en Noor, 31 en 29: de eerste woning

Ze kopen een jarendertigwoning met label E. In dit scenario is de renteaftrek voor nieuwe leningen beperkt en mag niet meer de volledige woningwaarde worden geleend, dus ze brengen eigen geld in. Het taxatierapport laat funderingsklasse C zien en een gemiddeld klimaatrisico. De bank biedt een lagere rente als ze binnen drie jaar naar label B gaan, met een renovatiepaspoort als stappenplan. Hun maandlast is hoger dan die van hun ouders destijds, maar hun schuld daalt elke maand.

De woning in de polder

Een vrijstaande woning op veengrond met funderingsklasse E staat al maanden te koop. Kopers zien de klasse, de geschatte herstelkosten en het overstromingsrisico in één overzicht. Banken financieren alleen met een herstelplan en een depot. De vraagprijs is twee keer verlaagd: het risico zit nu wel in de prijs.

Stressscenario 2030–2035

De verlengklif: als de lage rente van 2020 afloopt

Met Met ‘verlengklif’ bedoelen we hier:lsquo;verlengklifMet ‘verlengklif’ bedoelen we hier:rsquo; wordt hier bedoeld: veel rentevaste periodes die rond dezelfde tijd aflopen, waarna de rente in één keer flink hoger kan worden.

Tussen 2000 en 2010 zijn veel aflossingsvrije hypotheken afgesloten, vaak met 10 jaar rentevast. Rond 2020 verlengden of oversloten veel van deze huishoudens tegen een historisch lage rente, opnieuw voor 10 jaar. Die periodes lopen af tussen 2030 en 2035. Wat gebeurt er als de rente dan 5% is?

Rekenvoorbeeld (fictief): € 250.000 aflossingsvrij, afgesloten in 2004, rente in 2020 vastgezet op 1,7%, WOZ-waarde € 500.000. Netto met aftrek tegen 37,56% over de rente minus het eigenwoningforfait (€ 1.750).
SituatieRente per jaarNetto per maandFactor
2020–2030, rente 1,7%€ 4.250€ 2761×
2030, rente 5%, nog aftrek (termijn tot 2034)€ 12.500€ 7052,6×
Vanaf 2034, rente 5%, aftrektermijn voorbij (bij een lening van vóór 2001 al vanaf 2031)€ 12.500€ 1.042, plus belasting over het forfait (deels verzacht door de Wet Hillen)ruim 3,8×

Waarom verhuizen dan lastiger kan zijn

Een nieuwe hypotheek valt onder de regels van dat moment. Bij de grote banken is dat nu hoogstens 30% aflossingsvrij (sinds 2026), en bij ABN AMRO en Rabobank en Obvion een grens op de schuld op 85 jaar (vanaf december 2026 en maart 2027). Uw pensioen telt volgens de wet mee als de AOW-leeftijd binnen 10 jaar ligt; bij Rabobank vanaf maart 2027 al binnen 15 jaar. Is uw pensioen lager dan uw inkomen nu, dan kan de leenruimte kleiner zijn dan u verwacht. Laat dat ruim vooraf doorrekenen.

Het nieuwe pensioenstelsel

Pensioenuitkeringen worden in het nieuwe stelsel minder voorspelbaar. Uw pensioenoverzicht toont een verwachting in drie scenario's: pessimistisch, verwacht en optimistisch. Een bank kan bij een lange looptijd met het pessimistische scenario rekenen (mogelijk). Dit is een inschatting; bankbeleid hierover is er nog niet.

Een dalende woningwaarde

Daalt de waarde in het voorbeeld met 20%, dan stijgt de schuld van 50% naar 62,5% van de waarde. Bij een nieuwe hypotheek of een wijziging kan een grens op 85 jaar dan knellen; die grenzen verschillen per bank (nu 50% tot 70%). Een bestaande lening die u niet wijzigt, wordt niet opnieuw getoetst.

Wie loopt het grootste risico?

Het stressscenario raakt niet iedereen even hard. Het risico stapelt zich op bij huishoudens die meerdere van deze kenmerken hebben:

  • 60 jaar of ouder in 2030, met een aflossingsvrije lening uit 2000–2010;
  • een rentevaste periode die tussen 2030 en 2035 afloopt, vastgezet rond 2020 tegen 1 tot 2%;
  • een lening (deels) van vóór 2001, waarvoor de aftrek in 2031 stopt;
  • een middelloonpensioen of een pensioengat, bijvoorbeeld door deeltijdwerk of een scheiding;
  • na een scheiding de minst verdienende partner die de woning wil houden, vaak met minder pensioen opgebouwd door jaren in deeltijd;
  • weinig overwaarde, of een woning met een slecht label, een zwakke fundering of in een regio waar de prijzen dalen.

Wat dit scenario niet zegt

  • De rente kan ook lager uitvallen. Bij 3% is de stijging in het voorbeeld ongeveer 1,6 keer in plaats van 2,6 keer.
  • Een hogere rente maakt de aftrek weer meer waard zolang de termijn van 30 jaar loopt. Het verlies van de aftrek raakt vooral leningen van vóór 2001 en leningen aan het eind van hun termijn.
  • De ECB stelt geen leeftijdsgrens, maar stuurt wel via kapitaal. Grenzen aan de lening zelf zijn in Nederland een nationale bevoegdheid. Maar de ECB bepaalt als toezichthouder hoeveel kapitaal een grootbank moet aanhouden, en dat werkt door in rente en acceptatie. Zie hieronder.
  • Een landelijke prijsdaling door krimp is vóór 2035 niet waarschijnlijk. Volgens de CBS-prognoses groeit de bevolking tot na 2035 en het aantal huishoudens nog harder. Regionale daling, en daling bij woningen met een slecht label, fundering of overstromingsrisico, is wel denkbaar.

Wat u vóór 2030 kunt doen

  • Zoek de einddatum van uw rentevaste periode en van de aftrektermijn per leningdeel op.
  • Reken uw lasten door bij 4%, 5% en 6%, met en zonder aftrek.
  • Overweeg extra af te lossen binnen de boetevrije ruimte. Houd wel een buffer aan voor onverwachte uitgaven, en kijk wat aflossen doet met uw renteaftrek.
  • Begin vijf tot tien jaar voor het einde van de looptijd met een plan. Neem ruim op tijd contact op met uw bank over verlengen; de termijnen verschillen per bank. Vergelijk ook met oversluiten.
  • Wilt u nog verhuizen, bekijk dan op tijd wat u kunt lenen, met uw verwachte pensioen erbij. Bij Rabobank telt dat pensioen vanaf maart 2027 al mee vanaf ongeveer uw 52e. Een eerste indicatie geeft uw scenario.
Let op. Dit is een stressscenario: een bewust ongunstige combinatie van ontwikkelingen, om te zien waar het knelt. Het rekenvoorbeeld is fictief en vereenvoudigd (vast forfait, één tarief, geen Wet Hillen). Het is geen voorspelling en geen advies. Wat het voor u betekent, rekent een hypotheekadviseur met uw eigen gegevens voor u door.
De rol van de ECB

Niet direct, wel via kapitaal

De ECB zegt niet tegen u hoeveel u mag lenen. Wel bepaalt zij, als toezichthouder op Rabobank, ABN AMRO en ING, hoeveel eigen kapitaal een bank tegenover een lening moet aanhouden. Hoe riskanter de lening, hoe meer kapitaal, en kapitaal is duur. Die kosten belanden in de rente, of de bank stopt met het product.

Interne modellen onder toezicht

Grootbanken berekenen hun kapitaal met eigen modellen, die de ECB moet goedkeuren en controleert. Alles wat de kans op betalingsproblemen of het verlies bij een gedwongen verkoop vergroot, verhoogt het risicogewicht:

  • een hoge schuld ten opzichte van de woningwaarde;
  • lasten die na het pensioen niet meer te dragen zijn;
  • een schuld die bij overlijden niet kan worden afgelost of door de partner gedragen;
  • een woning met een slecht energielabel of klimaatrisico, die minder waard kan worden.

De output floor loopt op tot 2030

Door de Europese kapitaalregels (CRR3) mag het kapitaal uit eigen modellen niet te ver onder dat uit de standaardmethode uitkomen. Die ondergrens loopt van 50% in 2025 stap voor stap op tot 72,5% in 2030. In de standaardmethode weegt een hoge lening ten opzichte van de waarde zwaarder. Juist hypotheken met een lage modelweging worden zo duurder voor de bank.

Extra eisen per bank

Via de jaarlijkse beoordeling (SREP) kan de ECB een bank een extra kapitaaleis opleggen als zij vindt dat risico's onvoldoende zijn afgedekt. Aflossingsvrije leningen krijgen sinds januari 2026 samen met DNB extra aandacht, en de ECB verwacht dat banken klimaatrisico meewegen in hun kredietrisicobeheer en in de waardering van het onderpand. De ECB toetst dat ook met stresstests, zoals de klimaatstresstest van 2022.

Eén buffer vervalt

De Nederlandse ondergrens voor het risicogewicht van hypotheken (een DNB-maatregel uit 2022) vervalt op 30 november 2026. Op korte termijn kan dat kapitaal vrijmaken; op langere termijn neemt de output floor die rol over.

Geen aparte “bruine” kapitaalfactor. Europese toezichthouders hebben er tot nu toe voor gekozen geen vaste extra kapitaaleis voor een slecht label of klimaatrisico in te voeren. Het risico moet via de bestaande route lopen: de modellen, de waardering, de stresstests en de beoordeling per bank. Het effect is hetzelfde: een risicovollere hypotheek kost meer kapitaal en dus meer rente.

Wat dat betekent in het stressscenario

Een aflossingsvrije lening van een 75-jarige met weinig overwaarde in een regio met dalende prijzen kost de bank veel kapitaal. Dat is nu al terug te zien in de opslag die banken rekenen voor aflossingsvrij, en in de grenzen op 30% en op 85 jaar. In dit scenario wordt die opslag groter en verdwijnen zulke leningen voor een deel uit het aanbod. Niet omdat de ECB ze verbiedt, maar omdat ze voor bank en klant te duur worden.

Onzekerheden

Het kan ook anders lopen

Renteaftrek blijft

Het afschaffen van de renteaftrek vraagt een politiek besluit, en daar is al jaren geen meerderheid voor. Blijft de aftrek bestaan, dan is hij vooral steun in de eerste 15 tot 25 jaar na aankoop. Wie lang geleden kocht tegen een lage rente, heeft er vaak weinig meer aan; bij een recente lening of een hogere rente blijft de aftrek wel van belang.

Strengere regels van bovenaf

Banken scherpen nu zelf aan. Een volgende stap kan uit de wet komen: een wettelijke grens voor aflossingsvrij, een lagere maximale lening of eisen aan het energielabel bij verkoop.

Een klimaatschok

Een grote overstroming of een droge zomer met veel funderingsschade kan alles versnellen: verzekeraars, banken en de overheid moeten dan sneller kiezen wie het risico draagt.

Rente en huizenprijzen

Dit scenario zegt niets over de hoogte van de rente of de huizenprijzen. Juist die bepalen hoe hard de veranderingen aankomen, vooral bij herfinancieren op latere leeftijd.

Wat u nu kunt doen

Voorbereid zijn op elk scenario

Ken uw einddatum

Zoek de einddatum van elk aflossingsvrij leningdeel op en begin vijf tot tien jaar vooraf met een plan. Extra aflossen binnen de boetevrije ruimte maakt herfinancieren later makkelijker.

Reken met uw pensioen

De wet laat de bank naar uw pensioeninkomen kijken als u binnen 10 jaar de AOW-leeftijd bereikt. Rabobank en Obvion doen dat vanaf maart 2027 al 15 jaar vooraf, ongeveer vanaf uw 52e; andere banken kunnen volgen (mogelijk). Haal uw pensioenoverzicht op via mijnpensioenoverzicht.nl en reken uit wat u dan nog kunt dragen.

Investeer in de woning

Een beter energielabel en een fundering in orde houden de woning financierbaar. Laat bij twijfel de fundering onderzoeken en gebruik een renovatiepaspoort als stappenplan.

Ken het risico van de plek

Kijk in de Klimaateffectatlas welke risico's er op uw adres spelen, en lees in uw opstalpolis wat wel en niet is gedekt.

Wees voorzichtig buiten de bank

Komt u er bij de bank niet uit, kijk dan kritisch naar constructies als verkopen en terughuren. Ze vallen vaak buiten het toezicht. Lees de tips en laat een aanbod beoordelen door een hypotheekadviseur die zelf geen belang heeft bij de constructie.

Signalen om te volgen. De jaarlijkse leennormen van het Nibud en het kabinet, het Belastingplan op Prinsjesdag, het beleid van DNB en de ECB voor aflossingsvrije leningen, de invoering van de Europese gebouwenrichtlijn en het acceptatiebeleid van de grootbanken. Daar ziet u het eerst of dit scenario uitkomt.
Verantwoording

Waarop dit scenario is gebaseerd

  • De huidige regels en het bankbeleid: zie hypotheekregels nu en straks, met alle bronnen.
  • Europese gebouwenrichtlijn (EPBD IV, Richtlijn (EU) 2024/1275): daling van het gemiddelde primaire energieverbruik van woningen met 16% in 2030 en 20 tot 22% in 2035 ten opzichte van 2020.
  • IMF, mei 2026: advies om de renteaftrek geleidelijk af te bouwen en de maximale lening te verlagen naar 90%.
  • DNB en ECB: extra toezicht op aflossingsvrije leningen sinds januari 2026; ECB-verwachting om ligging en energie-efficiëntie mee te wegen in de waardering.
  • EBA/GL/2020/06: toets op terugbetaling na pensioen (punt 104) en ondersteunende rekenmodellen bij de taxatie (punt 210).
  • NRVT: verplichte funderingsparagraaf in het taxatierapport sinds 1 april 2026.
  • Tijdelijke regeling hypothecair krediet (geldend sinds 1 januari 2026): toetsen alsof u annuïtair aflost over 30 jaar (artikel 3), pensioeninkomen vanaf 10 jaar vóór de AOW-leeftijd (artikel 2), geen wettelijk maximum voor aflossingsvrij.
  • AFM, update aflossingsvrije hypotheek (januari 2026): periodieke klantbenadering op basis van de actuele financiële situatie is noodzakelijk; verdere afname van het volume aflossingsvrij is aannemelijk.
  • EBA/GL/2020/06, hoofdstuk 8: banken volgen hun leningen en het onderpand gedurende de looptijd, inclusief periodieke herwaardering. Dat banken daarvoor ook inkomen, onderhoud en pensioenopbouw opvragen, is een mogelijke uitwerking, geen besluit.
  • ECB, toezichtsprioriteiten 2026–2028: aandacht voor gedegen kredietnormen bij nieuwe leningen en voor de waardering van onderpand.
Let op. Dit is een scenario, stand 22 oktober 2026. Het beschrijft één mogelijke toekomst om over na te denken. Het is geen voorspelling en geen advies, en u kunt er geen rechten aan ontlenen. Wat er werkelijk verandert, hangt af van politieke besluiten, de economie en het klimaat.